-
Trong bối cảnh mạng xã hội chi phối đời sống đương đại, tin giả không còn chỉ là vấn đề công nghệ hay nhận thức đơn thuần, mà phản ánh những biến đổi sâu sắc trong cách con người kiến tạo và trải nghiệm hiện thực. Lý thuyết của Jean Baudrillard về hình tượng mô phỏng, quá trình mô phỏng và siêu hiện thực mở ra một góc nhìn sắc bén để lý giải hiện tượng này. Thay vì chỉ tập trung kiểm chứng thông tin hay nâng cao tư duy phản biện, cách tiếp cận này đặt tin giả trong mối quan hệ với văn hóa tiêu dùng, truyền thông số và các quá trình kiến tạo ý nghĩa hàng ngày.
-
Sự phát triển của truyền thông số đã làm thay đổi đáng kể cách thức thực hành và biểu đạt văn hóa ẩm thực. Từ những hoạt động vốn gắn liền với ký ức, không gian địa lý và đời sống cộng đồng, văn hóa ẩm thực ngày càng được thể hiện và tiếp nhận thông qua các hình thức tương tác trên nền tảng mạng xã hội. Dưới tác động của quá trình truyền thông hóa ẩm thực, không gian số không chỉ đóng vai trò lưu trữ, phổ biến tri thức ẩm thực mà còn trở thành môi trường định hình lại ý nghĩa, chức năng và cách thức biểu đạt bản sắc văn hóa. Đồng thời, sự xuất hiện của các hình thức đồng ẩm thực ảo cũng cho thấy những thay đổi trong cách con người kết nối và duy trì các mối quan hệ xã hội thông qua hoạt động ăn uống.
-
Mỗi người đều từng có một tuổi thơ, mang theo những ký ức, thói quen và cách nhìn riêng về thế giới. Chính sự quen thuộc ấy đôi khi khiến ta quên rằng trẻ em không chỉ là phiên bản nhỏ hơn của người lớn, mà đang sống trong một không gian có logic, nhịp điệu và cách tạo nghĩa riêng của mình. Văn hóa trẻ em hiện ra qua trò chơi, qua cách dùng đồ vật, thương lượng quy tắc với nhau, và cả trong những nơi chốn do người lớn dựng lên dành cho chúng. Thay vì tìm một định nghĩa khép kín, ta có thể bắt đầu từ việc lắng nghe và quan sát những thực hành ấy để thấy tuổi thơ không phải là giai đoạn chờ đợi, mà là một thế giới đang hiện hữu, đa dạng và luôn chuyển động.
-
Trong thực tiễn quản lý và bảo tồn di sản, một trong những vấn đề thường gặp là việc áp dụng chưa phù hợp các tiêu chí vốn được xây dựng cho di sản vật thể vào lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể. Sự khác biệt về bản chất, phương thức tồn tại và cơ chế trao truyền của hai loại hình di sản đặt ra yêu cầu cần nhìn nhận lại hệ thống tiêu chí theo hướng phù hợp hơn với đặc trưng và sức sống của di sản phi vật thể.
-
Trong lịch sử hiện đại Việt Nam, hiếm có sự kiện chính trị nào lại sở hữu sức ảnh hưởng sâu rộng và khả năng thẩm thấu mãnh liệt vào đời sống tinh thần của quần chúng nhân dân như khoảnh khắc khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - ngày 2/9/1945. Sự kiện này không chỉ là một mốc son đánh dấu sự thay đổi chế độ chính trị và vận mệnh dân tộc, mà còn vượt lên trên tầm vóc của một sự kiện lịch sử thông thường để trở thành một hiện tượng văn hóa đặc biệt mang tên “Tết Độc lập”. Khái niệm này biểu trưng cho một không gian kỷ niệm và thực hành văn hóa đa dạng của các tộc người trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Ở một góc độ nhất định, “Tết Độc lập” là sự dung hợp giữa những giá trị chính trị hiện đại và nền tảng văn hóa truyền thống của cư dân nông nghiệp lúa nước, một minh chứng cho năng lực sáng tạo không ngừng nghỉ của quần chúng nhân dân trong việc tôn vinh các giá trị thế tục của nước Việt Nam mới.
-
Năm 1945 là mốc phân kỳ có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ mở ra kỷ nguyên độc lập mà còn tạo tiền đề cho những biến đổi sâu rộng trong cấu trúc xã hội và đời sống văn hóa Việt Nam. Từ bước ngoặt đó, sự thay đổi của cơ cấu quyền lực, tổ chức làng xã, quan hệ cộng đồng, nhận thức, lối sống và quan hệ giới đã từng bước định hình những phương thức tổ chức xã hội mới. Tuy nhiên, quá trình chuyển biến này không diễn ra theo hướng đoạn tuyệt với quá khứ, mà cho thấy sự tiếp nối, thích nghi và tái tạo của các giá trị truyền thống trong những điều kiện lịch sử mới.
-
“Văn minh” là một trong những khái niệm có lịch sử lâu dài và nội hàm phức tạp trong khoa học xã hội và nhân văn. Khái niệm này không chỉ được sử dụng để mô tả những đặc điểm của một xã hội ở một trình độ hay trạng thái nhất định, mà còn phản ánh cách con người lý giải sự biến đổi của xã hội và vị trí của các cộng đồng xã hội trong lịch sử nhân loại. Lịch sử của khái niệm “văn minh” đồng thời cũng là lịch sử của những cách nhìn khác nhau về các tiến trình xã hội.
-
Ký ức không đơn thuần là sự lưu giữ những sự kiện đã qua trong quá khứ, mà nó liên tục được huy động, tái hiện và diễn giải lại để đáp ứng các nhu cầu về tinh thần, chính trị và xã hội của con người đương đại. Ký ức hào hùng về các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc có thể xem là đóng vai trò như một trụ cột cốt lõi trong việc định hình bản sắc văn hóa và xây dựng căn tính quốc gia Việt Nam hiện đại
-
Di sản hóa và tính chính trị của di sản là hai khái niệm có ý nghĩa trung tâm trong nghiên cứu di sản đương đại, bởi chúng giúp lý giải cách các giá trị văn hóa được lựa chọn, diễn giải và bảo tồn trong những bối cảnh xã hội cụ thể. Quá trình xác lập di sản không chỉ phản ánh nhu cầu gìn giữ quá khứ mà còn thể hiện sự tương tác giữa nhà nước, cộng đồng, thị trường và các tổ chức quốc tế trong việc kiến tạo bản sắc, phân bổ nguồn lực và định hình ký ức tập thể.
-
Con người văn hóa (CNVH) là hiện tượng lịch sử, được định hình và tái định hình liên tục để đáp ứng các yêu cầu phát triển của đất nước nhưng luôn giữ bản sắc dân tộc. Trong bối cảnh hiện nay, CNVH trở thành mô hình cụ thể hóa chiến lược xây dựng văn hóa, con người Việt Nam. Mô hình đó vừa phản ánh thực tiễn hệ giá trị, vừa định hướng hành động xã hội. Việc xác định, vinh danh, tuyên truyền, nhân rộng và bảo vệ CNVH chính là cách thức thiết thực để đưa các giá trị trừu tượng trong lý luận vào đời sống. Khi mỗi công dân dần trở thành CNVH theo lý tưởng chung, chiến lược văn hóa của Đảng và Nhà nước sẽ được hiện thực hóa sâu sắc, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc và bền vững.
|