-
Trong lịch sử hiện đại Việt Nam, hiếm có sự kiện chính trị nào lại sở hữu sức ảnh hưởng sâu rộng và khả năng thẩm thấu mãnh liệt vào đời sống tinh thần của quần chúng nhân dân như khoảnh khắc khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - ngày 2/9/1945. Sự kiện này không chỉ là một mốc son đánh dấu sự thay đổi chế độ chính trị và vận mệnh dân tộc, mà còn vượt lên trên tầm vóc của một sự kiện lịch sử thông thường để trở thành một hiện tượng văn hóa đặc biệt mang tên “Tết Độc lập”. Khái niệm này biểu trưng cho một không gian kỷ niệm và thực hành văn hóa đa dạng của các tộc người trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Ở một góc độ nhất định, “Tết Độc lập” là sự dung hợp giữa những giá trị chính trị hiện đại và nền tảng văn hóa truyền thống của cư dân nông nghiệp lúa nước, một minh chứng cho năng lực sáng tạo không ngừng nghỉ của quần chúng nhân dân trong việc tôn vinh các giá trị thế tục của nước Việt Nam mới.
-
Năm 1945 là mốc phân kỳ có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ mở ra kỷ nguyên độc lập mà còn tạo tiền đề cho những biến đổi sâu rộng trong cấu trúc xã hội và đời sống văn hóa Việt Nam. Từ bước ngoặt đó, sự thay đổi của cơ cấu quyền lực, tổ chức làng xã, quan hệ cộng đồng, nhận thức, lối sống và quan hệ giới đã từng bước định hình những phương thức tổ chức xã hội mới. Tuy nhiên, quá trình chuyển biến này không diễn ra theo hướng đoạn tuyệt với quá khứ, mà cho thấy sự tiếp nối, thích nghi và tái tạo của các giá trị truyền thống trong những điều kiện lịch sử mới.
-
“Văn minh” là một trong những khái niệm có lịch sử lâu dài và nội hàm phức tạp trong khoa học xã hội và nhân văn. Khái niệm này không chỉ được sử dụng để mô tả những đặc điểm của một xã hội ở một trình độ hay trạng thái nhất định, mà còn phản ánh cách con người lý giải sự biến đổi của xã hội và vị trí của các cộng đồng xã hội trong lịch sử nhân loại. Lịch sử của khái niệm “văn minh” đồng thời cũng là lịch sử của những cách nhìn khác nhau về các tiến trình xã hội.
-
Ký ức không đơn thuần là sự lưu giữ những sự kiện đã qua trong quá khứ, mà nó liên tục được huy động, tái hiện và diễn giải lại để đáp ứng các nhu cầu về tinh thần, chính trị và xã hội của con người đương đại. Ký ức hào hùng về các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc có thể xem là đóng vai trò như một trụ cột cốt lõi trong việc định hình bản sắc văn hóa và xây dựng căn tính quốc gia Việt Nam hiện đại
-
Di sản hóa và tính chính trị của di sản là hai khái niệm có ý nghĩa trung tâm trong nghiên cứu di sản đương đại, bởi chúng giúp lý giải cách các giá trị văn hóa được lựa chọn, diễn giải và bảo tồn trong những bối cảnh xã hội cụ thể. Quá trình xác lập di sản không chỉ phản ánh nhu cầu gìn giữ quá khứ mà còn thể hiện sự tương tác giữa nhà nước, cộng đồng, thị trường và các tổ chức quốc tế trong việc kiến tạo bản sắc, phân bổ nguồn lực và định hình ký ức tập thể.
-
Con người văn hóa (CNVH) là hiện tượng lịch sử, được định hình và tái định hình liên tục để đáp ứng các yêu cầu phát triển của đất nước nhưng luôn giữ bản sắc dân tộc. Trong bối cảnh hiện nay, CNVH trở thành mô hình cụ thể hóa chiến lược xây dựng văn hóa, con người Việt Nam. Mô hình đó vừa phản ánh thực tiễn hệ giá trị, vừa định hướng hành động xã hội. Việc xác định, vinh danh, tuyên truyền, nhân rộng và bảo vệ CNVH chính là cách thức thiết thực để đưa các giá trị trừu tượng trong lý luận vào đời sống. Khi mỗi công dân dần trở thành CNVH theo lý tưởng chung, chiến lược văn hóa của Đảng và Nhà nước sẽ được hiện thực hóa sâu sắc, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc và bền vững.
-
Sự phát triển của đội ngũ doanh nhân không thể được đánh giá đơn thuần thông qua quy mô vốn, doanh thu, lợi nhuận hay tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp. Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, chất lượng của đội ngũ doanh nhân còn được phản ánh ở nền tảng văn hóa, hệ giá trị và chuẩn mực đạo đức mà họ theo đuổi trong quá trình tổ chức, quản trị và điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh. Một nền kinh tế muốn phát triển nhanh và bền vững không chỉ cần những doanh nhân giỏi về năng lực quản trị và nhạy bén với thị trường mà còn cần những chủ thể kinh doanh biết hài hòa giữa mục tiêu lợi nhuận với lợi ích của xã hội, giữa khát vọng làm giàu chính đáng với việc gìn giữ các giá trị đạo đức và bản sắc văn hóa dân tộc.
-
Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc nội dung vắn tắt bài viết “Quan điểm về “truyền thống” trong các nghiên cứu” của TS. Lê Thị Thùy Ly (Viện Nghiên cứu Văn hóa).
|