Đoàn chủ trì Phiên Khai mạc (từ trái sang phải): Ngài Naoki, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam; GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm; PGS.TS. Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Ngài Marco Della Seta, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Italia tại Việt Nam

Tham dự Hội thảo có: PGS.TS. Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương, cùng đại diện các ban, bộ, ngành, địa phương; các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế; cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước. 

Về phía các đại biểu quốc tế, có Ngài Ito Naoki, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam; Ngài Marco Della Seta, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Italia tại Việt Nam; Ông Johnathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam; đoàn đại biểu Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào do TS. Daosavnh Kheuamyxay, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Phó Giám đốc Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia Lào cùng đại diện các Đại sứ quán Lào, Philippines, Indonesia, Singapore, Trung Quốc, Nhật Bản, Italia, Pháp, Đan Mạch… các tổ chức quốc tế như UNESCO, UNIDO, UNDP…, các phòng thương mại một số nước và các tổ chức quốc tế khác, các nhà khoa học đến từ Italia, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Về phía Viện Hàn lâm, tham dự hội thảo còn có PGS.TS. Tạ Minh Tuấn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; TS. Đỗ Xuân Lân, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy, cùng các đồng chí lãnh đạo, các chuyên gia, các nhà nghiên cứu của các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm.

PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phát biểu khai mạc Hội thảo

Thay mặt Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Kim Sơn nhiệt liệt chào mừng sự góp mặt đông đảo của các đại biểu tham dự. Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy về không gian phát triển trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Theo đó, không gian phát triển cần được tiếp cận theo hướng mở, tích hợp và đa chiều, không chỉ bao gồm vùng lãnh thổ hay địa giới hành chính mà còn tổng hòa của không gian kinh tế - xã hội, không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian biển và đại dương, không gian số, không gian dữ liệu, không gian biển, không gian ngầm, không gian đổi mới sáng tạo, không gian văn hoá, không gian khoa học – công nghệ, cùng các không gian hợp tác quốc tế …

Đồng chí đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ những vấn đề trong đó có mô hình tổ chức không gian quốc gia Việt Nam phù hợp với bối cảnh mới; cách chuyển quy mô hành chính mới thành năng lực phát triển mới; cơ chế điều phối vùng và liên kết liên địa phương….đồng thời đề xuất các giải pháp và kiến nghị chính sách có giá trị, góp phần triển khai thực hiện hiệu quả chủ trương, quyết sách của Đảng trong thực tiễn.

PGS.TS. Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại Hội thảo

Thay mặt Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong việc hình thành các không gian phát triển mới, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế. Việc phát triển các không gian số, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và các công nghệ chiến lược được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn chỉ là công cụ hỗ trợ phát triển mà đã trở thành động lực cốt lõi kiến tạo các không gian phát triển mới. Theo tinh thần Hội nghị Trung ương 3, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò then chốt trong giải quyết hai bài toán lớn của đất nước: làm mới các không gian phát triển truyền thống, đồng thời khai phá những không gian phát triển mới, tạo động lực tăng trưởng và lợi thế cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

Đồng chí Vũ Hải Quân khẳng định, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ góp phần làm mới các không gian phát triển truyền thống mà còn khai phá những không gian phát triển mới, tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu đề dẫn tại Hội thảo

Ngài Ito Naoki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, Ngài Ito Naoki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam đánh giá cao những nỗ lực đổi mới của Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong việc theo đuổi mô hình tăng trưởng mới nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn. Theo Đại sứ, để duy trì đà tăng trưởng, Việt Nam cần tiếp tục mở rộng các "không gian phát triển", bao gồm không gian số, trí tuệ nhân tạo, không gian ngầm, không gian trên không, không gian biển và không gian liên kết vùng.

Đại sứ đặc biệt nhấn mạnh vai trò của phát triển không gian ngầm, cho rằng đây là một trong những động lực quan trọng cho phát triển đô thị bền vững. Từ kinh nghiệm của Nhật Bản, việc phát triển không gian ngầm xuất phát từ nhu cầu tối ưu quỹ đất, được hỗ trợ bởi khung pháp lý phù hợp và những tiến bộ về công nghệ xây dựng, qua đó góp phần phát triển hạ tầng giao thông, thương mại và tăng cường khả năng phòng, chống thiên tai.

Theo Đại sứ, Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển không gian ngầm. Nhật Bản sẵn sàng đồng hành và chia sẻ kinh nghiệm trên ba lĩnh vực trọng tâm, gồm phát triển hệ thống đường sắt đô thị, khai thác không gian thương mại ngầm gắn với các nhà ga và xây dựng các công trình ngầm phục vụ phòng, chống ngập lụt. Đại sứ dẫn kinh nghiệm của Tokyo, nơi hệ thống tàu điện ngầm cùng các khu thương mại dưới lòng đất đã tạo ra giá trị kinh tế lớn, trong khi hệ thống kênh thoát nước ngầm giúp giảm đáng kể thiệt hại do mưa bão. Theo đó, Nhật Bản có thể đóng góp tích cực vào quá trình quy hoạch và phát triển không gian ngầm tại Việt Nam, đặc biệt là Hà Nội, hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị hiện đại, phát triển bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Ngài Marco Della, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Italia tại Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, Ngài Marco Della Seta mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực nghiên cứu, giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đại sứ trân trọng thành tựu trong quan hệ hợp tác giáo dục và nghiên cứu khoa học giữa hai nước trong thời gian qua. Qua đó, đánh giá cao vai trò của Viện Hàn lâm trong việc tham mưu chiến lược phát triển và chính sách xã hội, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của các diễn đàn học thuật trong việc kết nối tri thức, đề xuất giải pháp, định hình cho các vấn đề phát triển. Hiện nay, hai nước đang thực hiện khoảng 60 dự án nghiên cứu chung và có 150 thỏa thuận hợp tác giữa các trường đại học.

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Italia tại Việt Nam khẳng định, Italia sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường hợp tác với Viện Hàn lâm trong nghiên cứu, đối thoại chính sách, đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ khu vực công của Việt Nam. Qua đó chia sẻ những kinh nghiệm phát triển của Việt Nam nhằm thúc đẩy các sáng kiến hợp tác mới, củng cố quan hệ đối tác giữa hai nước và đóng góp thiết thực cho quá trình phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Trong báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh, Hội thảo diễn ra trong thời điểm đặc biệt khi Đại hội XIV của Đảng đã xác lập tầm nhìn và định hướng chiến lược phát triển đất nước, còn Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV đã thông qua nhiều nội dung quan trọng về mô hình phát triển Việt Nam, về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển; về xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh, về chiến lược an ninh quốc gia và nhiều vấn đề quan trọng khác.

Theo đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là nhận diện nhu cầu mở rộng và kiến tạo các không gian phát triển mới, mà quan trọng hơn là xác định phương thức tổ chức thực hiện, từ quy hoạch, lựa chọn lĩnh vực ưu tiên, cơ chế huy động nguồn lực đến phân công trách nhiệm và đánh giá kết quả. Hội thảo được kỳ vọng sẽ bổ sung các luận cứ khoa học, đề xuất chính sách, kết nối tầm nhìn chiến lược với quy hoạch, đầu tư, mô hình quản trị và hành động cụ thể của các cấp, các ngành, doanh nghiệp và người dân.

Trước những biến động sâu sắc của môi trường phát triển toàn cầu do chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu, già hóa dân số và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, GS.TS. Lê Văn Lợi cho biết, Việt Nam cần chuyển từ tư duy khai thác các không gian phát triển sẵn có sang chủ động tái cấu trúc không gian truyền thống, kiến tạo các không gian phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo, thể chế và năng lực quản trị. Bên cạnh đó, theo tinh thần Đại hội XIV và Hội nghị Trung ương 3, Việt Nam cần tiếp cận đồng thời hai nhóm không gian: các không gian hiện hữu phải được tái cấu trúc, nâng cấp và kết nối hiệu quả hơn; các hình thái không gian mới phải được chủ động kiến tạo, thử nghiệm và khai thác có trách nhiệm.

Toàn cảnh Phiên Khai mạc

Hội thảo được kỳ vọng sẽ cung cấp các luận cứ khoa học và khuyến nghị chính sách phục vụ công tác tham mưu chiến lược cho Đảng, Nhà nước và các địa phương. Qua đó, GS.TS. Lê Văn Lợi đề nghị Hội thảo tập trung thảo luận, đề xuất các giải pháp đột phá nhằm mở rộng không gian phát triển của đất nước, trọng tâm là đổi mới tư duy quy hoạch không gian; hoàn thiện thể chế cho các không gian phát triển mới; phát triển hạ tầng tích hợp; thúc đẩy khoa học, công nghệ và các ngành công nghiệp chiến lược; đổi mới quản trị vùng, quản trị địa phương; đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực dự báo.

Đồng chí nhấn mạnh, mở rộng không gian phát triển không chỉ là mở rộng hạ tầng hay lĩnh vực kinh tế mà quan trọng hơn là mở rộng cơ hội phát triển cho người dân, doanh nghiệp và cộng đồng; tạo dư địa thể chế cho đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực tự chủ, bảo đảm chủ quyền, an ninh và phát triển bền vững. Đồng chí bày tỏ tin tưởng Hội thảo sẽ đưa ra các luận cứ, kiến nghị thiết thực, góp phần triển khai hiệu quả các quyết sách chiến lược của Đảng về phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo

Hội thảo gồm hai phiên chuyên đề và một phiên tọa đàm chính sách với sự tham gia của các học giả đến từ Việt Nam, Italia, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số quốc gia khác. Các tham luận tập trung trao đổi về cơ sở lý luận và thực tiễn của không gian phát triển; quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực quốc gia; phát triển không gian số, không gian biển, không gian ngầm và các mô hình phát triển mới; đột phá thể chế, phát triển vùng và liên kết vùng; vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; cùng kinh nghiệm quốc tế và các khuyến nghị chính sách đối với Việt Nam./.

Nguyễn Thu Trang

Nguồn: Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam