Kiến tạo các không gian phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc dưới tác động của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu, già hóa dân số và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, yêu cầu đổi mới tư duy về không gian phát triển đang trở thành một vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với Việt Nam.

Nếu trước đây, không gian phát triển thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ địa lý và lãnh thổ, thì trong kỷ nguyên mới, khái niệm này cần được tiếp cận theo hướng mở, tích hợp và đa chiều hơn.

Bên cạnh không gian đất liền truyền thống, các không gian số, dữ liệu, biển, ngầm, đổi mới sáng tạo, khoa học-công nghệ và hợp tác quốc tế đang nổi lên như những nguồn lực và động lực tăng trưởng mới của các quốc gia.

Thực tiễn phát triển cho thấy, những quốc gia thành công trong thời đại số không chỉ dựa vào lợi thế tài nguyên hay vị trí địa lý, mà còn biết kiến tạo các không gian phát triển mới dựa trên tri thức, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và năng lực quản trị.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam trong quá trình hiện thực hóa các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, hướng tới trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI.

Trong bối cảnh đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực then chốt để hình thành các không gian phát triển mới, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế. 

Việc phát triển không gian số, hạ tầng dữ liệu, các trung tâm đổi mới sáng tạo, cũng như làm chủ các công nghệ chiến lược được xem là nền tảng quan trọng để mở rộng dư địa tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần chuyển từ tư duy khai thác các không gian phát triển sẵn có sang chủ động tái cấu trúc các không gian truyền thống, đồng thời kiến tạo các không gian phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ, dữ liệu, thể chế hiện đại và năng lực quản trị hiệu quả. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình phát triển trong nước mà còn là điều kiện để Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu và thích ứng với những biến động ngày càng khó lường của môi trường quốc tế.

Chính vì vậy, việc nghiên cứu cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và các giải pháp chính sách nhằm tổ chức, quản trị hiệu quả không gian phát triển đang trở thành một nhiệm vụ cấp thiết.

Nhằm góp phần làm rõ những vấn đề này, ngày 28/7, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Đại sứ quán Cộng hoà Italia và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam sẽ tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề "Không gian phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Định hướng chiến lược và lựa chọn chính sách".

Đáng chú ý, hội thảo được tổ chức ngay sau Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Dự kiến, hội thảo quy tụ khoảng 200 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, doanh nghiệp cùng nhiều học giả quốc tế đến từ Italia, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số quốc gia khác.

Các phiên thảo luận sẽ tập trung vào nhiều nội dung quan trọng như cơ sở lý luận và thực tiễn của không gian phát triển; quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực quốc gia; phát triển không gian số, không gian biển, không gian ngầm và các mô hình phát triển mới; đột phá thể chế, phát triển vùng và liên kết vùng; vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cũng như kinh nghiệm quốc tế và các khuyến nghị chính sách đối với Việt Nam.

Bên cạnh hai phiên chuyên đề, hội thảo còn có phiên tọa đàm chính sách với sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế nhằm trao đổi trực tiếp về những giải pháp chiến lược để mở rộng không gian phát triển quốc gia trong bối cảnh mới.

Theo Ban Tổ chức, các tham luận và kiến nghị của các chuyên gia sẽ được tổng hợp thành báo cáo chính sách gửi các cơ quan có thẩm quyền. Kết quả hội thảo được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm các luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ công tác tham mưu chiến lược cho Đảng, Nhà nước và các địa phương, góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các quyết sách của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thu Giang

Nguồn: Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam