Chủ trì Diễn đàn

(từ trái sang phải): TS. Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới; GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm; PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương

Dự Diễn đàn có GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm); PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; TS. Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, cùng lãnh đạo các cơ quan Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp.

Chính sách vi mô đột phá - chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh, Diễn đàn được tổ chức vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng sâu sắc hơn và mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, từng bước đạt tốc độ tăng trưởng hai con số. Theo đồng chí, đây không chỉ là mục tiêu về quy mô hay tốc độ tăng trưởng, mà quan trọng hơn là tạo ra bước chuyển căn bản về chất lượng thể chế, năng suất, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả phân bổ các nguồn lực.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu khai mạc tại Diễn đàn

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng và thực thi chính sách, GS.TS. Lê Văn Lợi khẳng định, muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, nền kinh tế phải được hình thành trên một nền tảng mới: năng suất cao hơn, doanh nghiệp mạnh hơn, thị trường thông suốt hơn, công nghệ hiện đại hơn và bộ máy thực thi hiệu quả hơn. Đồng thời, mỗi chính sách cần trả lời được ba câu hỏi cốt lõi: điểm nghẽn nào đang được tháo gỡ, năng lực sản xuất nào sẽ được giải phóng và kết quả có thể đo lường bằng chỉ tiêu cụ thể nào.  

Theo đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm, để các đột phá vi mô thực sự trở thành động lực của tăng trưởng hai con số, cần tập trung vào ba yêu cầu cốt lõi: chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; chuyển từ chính sách bình quân sang chính sách có trọng tâm, trọng điểm; đồng thời coi chất lượng thực thi là một bộ phận cấu thành của chính sách. Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, Giáo sư, Chủ tịch Lê Văn Lợi khẳng định: "Trong giai đoạn mới, thời gian phải được xem là một nguồn lực phát triển; sự chậm trễ trong thực thi cũng chính là một dạng lãng phí của nền kinh tế". Đồng chí kỳ vọng các tham luận và trao đổi tại Diễn đàn sẽ không dừng lại ở việc nhận diện khó khăn, mà cần đi sâu đề xuất những giải pháp có tính đột phá, khả thi, xác định rõ cơ quan thực hiện, điều kiện thực hiện, lộ trình và thước đo kết quả và sản phẩm, từ đó góp phần hoàn thiện thể chế, khơi thông các động lực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tạo động lực tăng trưởng mới từ những đột phát trong chính sách vi mô

Trong bài phát biểu đề dẫn Diễn đàn, PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng, Việt Nam đang đứng trước thời điểm bản lề trong triển khai Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và các chủ trương lớn về đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong bối cảnh dư địa của các chính sách vĩ mô truyền thống ngày càng thu hẹp để bảo đảm an toàn hệ thống, việc tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới từ các chính sách vi mô mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu đề dẫn tại Diễn đàn

Theo PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, thực tiễn phát triển của doanh nghiệp Việt Nam thời gian gần đây cho thấy nhiều vấn đề cần được tháo gỡ. Khối doanh nghiệp trong nước "đang rất khát vốn nhưng lại khó hấp thụ vốn; đang nỗ lực chuyển đổi số nhưng lại vướng mắc về thể chế và chi phí tuân thủ". Trong bối cảnh đó, các chính sách vi mô cần được đánh giá trên cơ sở chi phí - lợi ích một cách thận trọng, hướng tới giảm chi phí giao dịch, kiến tạo không gian cho đổi mới sáng tạo và khơi thông các động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Trên tinh thần đó, Diễn đàn tập trung trao đổi bốn nhóm giải pháp mang tính "kích hoạt", gồm: Thứ nhất, hoàn thiện thể chế đột phá đối với khu kinh tế, khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế; thứ hai, đổi mới chính sách thuế và tài khóa theo hướng khuyến khích đầu tư, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh; thứ ba, tháo gỡ các điểm nghẽn về tín dụng, nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp; thứ tư, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số và phát triển công nghệ dữ liệu nhằm nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế. PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng bày tỏ kỳ vọng những kết quả nghiên cứu, trao đổi tại Diễn đàn sẽ được tổng hợp thành các kiến nghị chính sách, góp phần hoàn thiện cơ chế điều hành kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

Các tham luận làm rõ những điểm nghẽn và đề xuất giải pháp chính sách

Bám sát chủ đề của Diễn đàn, 05 tham luận tập trung phân tích bối cảnh kinh tế và tình hình phát triển doanh nghiệp Việt Nam; đề xuất các chính sách đột phá phát triển khu kinh tế, khu thương mại tự do; đổi mới chính sách thuế hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng hai con số; hoàn thiện chính sách tín dụng nâng cao khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước những biến động của kinh tế thế giới; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển công nghệ dữ liệu và hoàn thiện khung pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI), tạo động lực mới nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới trình bày tham luận tại Diễn đàn

Trình bày tham luận về bối cảnh kinh tế và tình hình phát triển doanh nghiệp Việt Nam, TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho biết, đến cuối tháng 6/2026, cả nước có hơn 1,06 triệu doanh nghiệp đang hoạt động với tổng tài sản khoảng 59,9 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, khu vực doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều khó khăn khi số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường và báo lỗ ở mức cao; đa số doanh nghiệp có quy mô nhỏ, năng lực tích lũy hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng đổi mới công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Từ thực tiễn đó, ông chỉ ra bốn điểm nghẽn vi mô cần sớm được tháo gỡ, gồm: thể chế, nguồn lực, thị trường và đổi mới sáng tạo, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và đổi mới quản trị để tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh phát triển mới.

Ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế Doanh nghiệp lớn (Bộ Tài chính) báo cáo tham luận tại Diễn đàn

Đề cập đến đổi mới chính sách thuế hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế Doanh nghiệp lớn (Bộ Tài chính) cho rằng cần đổi mới chính sách thuế theo hướng nâng cao hiệu quả của từng công cụ, bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng và tạo thêm động lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Theo đó, cần thiết kế chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng tạo "hành lang lớn lên" cho doanh nghiệp; xây dựng cơ chế hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển đổi thành doanh nghiệp; đổi mới quản trị chi tiêu thuế theo kết quả thực chất và phát triển quản lý thuế số theo nguyên tắc "thuận lợi mặc định, kiểm soát theo rủi ro", góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

TS. Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới điều hành phiên Thảo luận tại Diễn đàn

Tại Phiên thảo luận, với sự tham gia của TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam; ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn Công nghệ CMC; TS. Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam; và ông Phạm Nam Long, nhà sáng lập, Giám đốc điều hành Abivin. Các đại biểu đã trao đổi đa chiều về những vấn đề đặt ra trong quá trình hoàn thiện chính sách vi mô, phát triển khu vực doanh nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới. Nhiều ý kiến cho rằng, việc hoàn thiện chính sách cần bám sát thực tiễn, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, đồng thời phát huy vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng. Các ý kiến, khuyến nghị được chia sẻ tại Diễn đàn sẽ góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn

Hoàn thiện luận cứ khoa học cho quá trình hoạch định chính sách

Phát biểu tổng kết và bế mạc Diễn đàn, TS. Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới đánh giá cao chất lượng các tham luận và những ý kiến trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Theo ông, 05 tham luận tại Diễn đàn đã tạo nên những "mảnh ghép" quan trọng của bức tranh chính sách, từ nhận diện các điểm nghẽn của doanh nghiệp, đề xuất mô hình phát triển khu kinh tế, khu thương mại tự do, đổi mới chính sách thuế, hoàn thiện chính sách tín dụng đến thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, các ý kiến tại phiên thảo luận đã bổ sung nhiều góc nhìn thực tiễn, góp phần làm sâu sắc thêm các luận cứ phục vụ quá trình hoạch định chính sách.

TS. Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới phát biểu tổng kết và bế mạc Diễn đàn

Từ các tham luận và phiên thảo luận, Diễn đàn thống nhất một số định hướng lớn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ các chính sách hỗ trợ dàn trải sang những cải cách vi mô có trọng tâm, có thể đo lường; tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng giảm chi phí giao dịch, giảm bất định pháp lý, mở rộng không gian đổi mới sáng tạo; đồng thời nâng cao chất lượng tổ chức thực thi, tăng cường phối hợp liên ngành và giám sát hiệu quả chính sách.

TS. Nguyễn Đình Chúc khẳng định, với vai trò là cơ quan nghiên cứu chiến lược, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến, kiến nghị tại Diễn đàn để tổng hợp, hoàn thiện báo cáo kiến nghị chính sách gửi các cơ quan có thẩm quyền, góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số và phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Diễn đàn

Nguyễn Minh Hồng

Nguồn: Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam