Chủ trì Phiên Khai mạc

(Từ trái sang phải: PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi; GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Viện Hàn lâm; Ngài Jamale Chouaibi, Đại sứ Vương quốc Ma - rốc tại Việt Nam; Ngài Tshering W. Sherpa, Đại sứ Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam)

Sự tham dự của đông đảo đại biểu ngoại giao và học thuật quốc tế

Tham dự phiên khai mạc, về phía Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam có GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Viện Hàn lâm; PGS.TS. Phạm Minh Phúc, Phó Chánh Văn phòng Viện Hàn lâm. 

Về phía các cơ quan đại diện ngoại giao, có bà Touch Sopharath, Đại sứ Vương quốc Campuchia tại Việt Nam; ngài Tshering W. Sherpa, Đại sứ Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam; ngài Jamale Chouaibi, Đại sứ Vương quốc Maroc tại Việt Nam, Trưởng Nhóm Đại sứ các nước châu Phi tại Việt Nam; bà Ilundi Dos Santos, Đại sứ Cộng hòa Mozambique tại Việt Nam; ngài Kohdayar Marri, Đại sứ Cộng hòa Hồi giáo Pakistan tại Việt Nam; ngài Poshitha Perera, Đại sứ Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Dân chủ Sri Lanka tại Việt Nam, cùng đại diện các cơ quan đại diện ngoại giao của Iraq, Palestine, Lào, Angola, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và các nước khác.

Về phía các học giả, chuyên gia Việt Nam có PGS.TS. Đỗ Đức Định, Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam – châu Phi, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu châu Phi và Trung Đông; PGS.TS. Lê Phước Minh, Chủ tịch Liên hiệp Hợp tác Kinh tế Việt Nam – châu Phi, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi; TS. Hoàng Xuân Vĩnh, Viện trưởng Viện Chiến lược về xây dựng lực lượng, hậu cần – kỹ thuật Công an nhân dân, Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an;  PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi, Phó Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học xã hội; TS. Lê Thị Hằng Nga, Phó Tổng biên tập Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội.

Về phía đơn vị tổ chức có PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi; TS. Kiều Thanh Nga và TS. Phan Cao Nhật Anh, Phó Viện trưởng Viện. Diễn đàn còn có sự tham dự của các nhà ngoại giao, chuyên gia, nhà khoa học đến từ các viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan truyền thông trong nước, quốc tế.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Viện Hàn lâm phát biểu chào mừng tại Diễn đàn

Định hướng các ưu tiên hợp tác số giữa các quốc gia Nam Bán cầu

Phát biểu chào mừng Diễn đàn, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Viện Hàn lâm, nhấn mạnh ý nghĩa chiến lược của kết nối số trong thúc đẩy hợp tác bình đẳng, cùng có lợi giữa các quốc gia Nam Bán cầu. Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc phương thức hợp tác quốc tế, kết nối số mở ra cơ hội mở rộng thương mại, phối hợp nghiên cứu, chia sẻ nguồn lực và phát huy thế mạnh bổ sung cho nhau giữa các quốc gia. Tuy nhiên, chênh lệch về hạ tầng, năng lực công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và khuôn khổ quản lý đặt ra yêu cầu tăng cường liên thông, bảo đảm an toàn dữ liệu và thu hẹp khoảng cách số.

Từ đó, Chủ tịch Viện Hàn lâm đề xuất năm hướng hợp tác ưu tiên: tăng cường kết nối hạ tầng số; thúc đẩy phối hợp chính sách, đối thoại về tiêu chuẩn kỹ thuật, thanh toán điện tử, bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng; mở rộng hợp tác kinh tế thông qua kết nối doanh nghiệp, thương mại điện tử và logistics giữa châu Á và châu Phi; phát triển mạng lưới tri thức, đổi mới sáng tạo thông qua nghiên cứu chung, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ; đồng thời tăng cường tiếng nói chung trong quản trị số toàn cầu, chuyển các trao đổi tại Diễn đàn thành mạng lưới đối tác, chương trình nghiên cứu và dự án hợp tác cụ thể.

GS.TS. Lê Văn Lợi đánh giá cao vai trò chủ động của Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi trong tổ chức Diễn đàn, mở rộng mạng lưới học thuật và hợp tác quốc tế; đồng thời bày tỏ mong muốn các trao đổi tại sự kiện sẽ đóng góp luận cứ khoa học thiết thực cho hoạch định chính sách phát triển.

Ngài Jamale Chouaibi, Đại sứ Vương quốc Ma - rốc tại Việt Nam, Trưởng Nhóm Đại sứ các nước châu Phi tại Việt Nam

Phát biểu khai mạc, ngài Jamale Chouaibi, Đại sứ Vương quốc Ma - rốc tại Việt Nam, Trưởng Nhóm Đại sứ các nước châu Phi tại Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của kết nối số trong mở rộng tiếp cận tri thức, thúc đẩy kinh tế bao trùm và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân. Chia sẻ kinh nghiệm của Maroc, Đại sứ giới thiệu chiến lược “Digital Morocco 2030”, hướng tới hiện đại hóa dịch vụ công, phát triển kinh tế số, đào tạo nhân lực công nghệ và thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Đại sứ đánh giá cao tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Ma - rốc, cho rằng thế mạnh kết nối của hai nước tại Đông Nam Á và châu Phi có thể tạo nền tảng thúc đẩy hợp tác liên khu vực. Các hướng hợp tác được gợi mở gồm trao đổi chuyên gia, đào tạo chung về trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng, tăng cường liên kết doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ công số và nông nghiệp số.

Ngài Tshering W. Sherpa, Đại sứ Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam phát biểu khai mạc tại Diễn đàn

Trong khi đó, ngài Tshering W. Sherpa, Đại sứ Cộng hòa Ấn Độ tại Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu thu hẹp khoảng cách số và bảo đảm sự tham gia bình đẳng của các quốc gia Nam Bán cầu trong xây dựng các quy tắc quản trị công nghệ toàn cầu. Đại sứ cho rằng hạ tầng kỹ thuật số công (DPI) là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công và tăng cường bao trùm tài chính.

Chia sẻ kinh nghiệm của Ấn Độ, Đại sứ giới thiệu các nền tảng định danh số Aadhaar, hệ thống thanh toán UPI và sáng kiến MOSIP hỗ trợ các quốc gia xây dựng hệ thống định danh số. Theo Đại sứ, cách tiếp cận của Ấn Độ đề cao ba nguyên tắc: tính mở, chủ quyền và an ninh, hướng tới xây dựng hệ sinh thái số đáng tin cậy. Đại sứ đồng thời khẳng định cam kết hợp tác giữa Ấn Độ và Việt Nam trong phát triển công nghệ, tăng cường năng lực và thúc đẩy kết nối số.

PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi phát biểu đề dẫn Diễn đàn

Làm rõ những vấn đề trọng tâm trong kết nối số

Trình bày báo cáo đề dẫn, PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi, nhận định rằng dù kết nối số tại các quốc gia Nam Bán cầu đã có những bước tiến đáng kể, khoảng cách về khả năng tiếp cận, chất lượng kết nối, chi phí, kỹ năng số và năng lực làm chủ dữ liệu vẫn còn lớn. Thách thức hiện nay không chỉ là mở rộng khả năng truy cập Internet mà còn phải bảo đảm người dân và doanh nghiệp khai thác hiệu quả các nguồn lực số, tránh nguy cơ công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo làm gia tăng khoảng cách phát triển.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn

Từ thực tiễn quốc tế, PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung chỉ ra những động lực hợp tác mới, từ sự phát triển hạ tầng số công cộng tại Ấn Độ, các sáng kiến thương mại số ở châu Phi đến vai trò ngày càng rõ nét của các quốc gia đang phát triển trong xây dựng khuôn khổ quản trị không gian mạng. Đối với Việt Nam, kết nối số vừa là lựa chọn chiến lược, vừa mở ra dư địa hợp tác với châu Phi, Nam Á và Tây Á trong thương mại số, thanh toán số và dịch vụ số.

Trên cơ sở đó, Ban Tổ chức đề nghị Diễn đàn tập trung thảo luận bốn nhóm vấn đề: bảo đảm công bằng trong tiếp cận không gian số; phát triển hạ tầng số công cộng phục vụ quản trị năng lượng; tăng cường hợp tác giữa các nước đang phát triển trong bảo đảm an ninh, trật tự xã hội; và thúc đẩy thương mại số kết nối châu Á – châu Phi. Các nội dung này định hướng cho hoạt động trao đổi học thuật, hướng tới những khuyến nghị chính sách có tính khả thi.

Quang cảnh Diễn đàn

Sau phiên khai mạc, Diễn đàn tiếp tục với các tham luận và tọa đàm bàn tròn, tập trung trao đổi về những vấn đề nêu trên, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, phân tích cơ hội và thách thức, đồng thời đề xuất giải pháp tăng cường kết nối, hợp tác giữa các quốc gia Nam Bán cầu. Qua đó, Diễn đàn góp phần thúc đẩy đối thoại chính sách, kết nối tri thức và phát huy tiềm năng hợp tác giữa các quốc gia Á – Phi, hướng tới phát triển số bao trùm và bền vững.

Diễn đàn quốc tế Á – Phi là sáng kiến học thuật do Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi tổ chức, nhằm thúc đẩy đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm giải pháp hợp tác giữa các quốc gia châu Á, châu Phi và cộng đồng quốc tế. Diễn đàn lần thứ nhất được tổ chức ngày 9/9/2025 với chủ đề “Thích ứng trước các thách thức toàn cầu trong bối cảnh mới”. Tại kỳ Diễn đàn này, các đại biểu đã đề xuất tăng cường hợp tác Á – Phi trên cả phương diện hạ tầng vật chất và hạ tầng số, đồng thời duy trì Diễn đàn thành cơ chế thường niên.

Tiếp nối định hướng đó, Diễn đàn năm 2026 tập trung vào thúc đẩy kết nối số giữa các quốc gia Nam Bán cầu, góp phần mở rộng không gian đối thoại học thuật và tăng cường hợp tác quốc tế trước những vấn đề đặt ra trong tiến trình chuyển đổi số toàn cầu.

GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Viện Hàn lâm cùng các đại biểu tham dự Diễn đàn chụp ảnh lưu niệm

Nguyễn Minh Hồng

Nguồn: Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam