Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Trần Duy Ninh phát biểu tại Diễn đàn - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Chiều 9/10, trong khuôn khổ chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Diễn đàn Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, tập trung trao đổi giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số thực chất trong hoạt động của cơ quan nhà nước, đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp.

Khai thác dữ liệu, nâng cao chất lượng dịch vụ công

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Trần Duy Ninh nhấn mạnh, để tạo ra những thay đổi thực chất cho chuyển đổi số, cần tập trung giải quyết các bài toán cụ thể trong quá trình triển khai.

Theo ông Trần Duy Ninh, khoảng 125 cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu trọng yếu và cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã và đang được xây dựng. Tuy nhiên, giá trị của dữ liệu không chỉ nằm ở việc hình thành các cơ sở dữ liệu, mà quan trọng hơn là khả năng kết nối, khai thác và sử dụng để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Điều người dân thực sự cần là chỉ khai báo một lần, dữ liệu được sử dụng lại và dịch vụ công được cung cấp chủ động. Muốn vậy, cần làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quản lý, kết nối và sử dụng dữ liệu, tránh tình trạng dữ liệu đã có nhưng chưa phát huy đầy đủ giá trị trong giải quyết thủ tục hành chính.

Chuyển đổi số vì thế phải hướng tới những kết quả cụ thể mà người dân có thể cảm nhận, thay vì chỉ dừng ở xây dựng hệ thống hoặc đưa quy trình hiện có lên môi trường số.

Ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia trao đổi về hành lang pháp lý cho chuyển đổi số - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Một yêu cầu quan trọng khác là đổi mới cách thức tổ chức đầu tư, quản lý chất lượng và đo lường hiệu quả các hệ thống số. Theo Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, mỗi khoản đầu tư cần gắn với kết quả cụ thể, hạn chế tình trạng đầu tư phân tán, trùng lặp và lãng phí nguồn lực.

Trong đó, Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số là cơ sở định hướng tổ chức các hệ thống số, xác định cách thức đầu tư và tăng khả năng kết nối, khai thác hiệu quả.

Ông Trần Duy Ninh cho biết, tại một số nơi vẫn có cách hiểu Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số là “khung cứng”, khiến địa phương không còn nhiều không gian sáng tạo. Tuy nhiên, các quy định chung không có nghĩa mọi địa phương phải triển khai theo một mô hình giống nhau.

Điều quan trọng là bảo đảm sự thống nhất trong quản trị quốc gia, đồng thời phát huy tính chủ động của địa phương, nhất là cấp xã – nơi người dân trực tiếp tiếp xúc với chính quyền. Các giải pháp phù hợp với điều kiện, đặc thù từng địa phương vẫn có thể được nghiên cứu, triển khai trong khuôn khổ chung.

Cùng với đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị và cung cấp dịch vụ công cần đi đôi với tiêu chuẩn an toàn, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và xác định rõ trách nhiệm. Cách tiếp cận ưu tiên AI (AI First) phải gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Phiên tọa đàm chuyên đề Chính phủ số và dịch vụ công thế hệ mới, nhấn mạnh ứng dụng AI, dữ liệu an toàn, tin cậy và mô hình chính quyền địa phương số - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Hoàn thiện thể chế, chuyển từ số hóa sang đổi mới cách phục vụ

Trao đổi về hành lang pháp lý cho chuyển đổi số - điểm mới của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP, ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia cho rằng các quy định mới tạo nền tảng để chuyển đổi số đi vào thực chất, từ xây dựng chiến lược, tổ chức hệ thống số đến cung cấp dịch vụ công và đầu tư.

Một thay đổi đáng chú ý là chuyển từ số hóa quy trình sẵn có sang thiết kế lại cách thức Nhà nước phục vụ người dân, doanh nghiệp. Dữ liệu đã có sẽ được khai thác, tái sử dụng để giảm giấy tờ, hạn chế yêu cầu khai báo lại thông tin và từng bước hình thành dịch vụ công chủ động.

Các cơ chế về thử nghiệm, đặt hàng bài toán lớn, đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ chuyển đổi số cũng được kỳ vọng tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai.

Phiên tọa đàm chuyên đề Kinh tế số, xã hội số và năng lực quốc gia số - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Đắc Bảo, Giám đốc VNPT UAV Lab đề cập việc kết hợp thiết bị bay không người lái (UAV), dữ liệu và AI trong quản lý tài nguyên – môi trường, nông nghiệp và hạ tầng.

Theo ông Phạm Đắc Bảo, kinh tế tầm thấp không chỉ là hoạt động của các thiết bị bay, mà còn là hệ sinh thái gồm phương tiện bay, hạ tầng kết nối, dữ liệu, nền tảng AI và dịch vụ ứng dụng. Khi được kết nối, dữ liệu từ một chuyến bay có thể phục vụ nhiều nhiệm vụ như phát hiện cháy, mất rừng, giám sát biến động tài nguyên, theo dõi mùa vụ, hạ tầng giao thông và tài sản công.

Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu chuyển từ đầu tư các hệ thống riêng lẻ sang phát triển nền tảng và cơ sở dữ liệu dùng chung, cho phép tái sử dụng dữ liệu giữa nhiều lĩnh vực, tăng khả năng liên thông và hạn chế đầu tư trùng lặp.

Khu trưng bày một số sản phẩm, giải pháp chuyển đổi số của doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hà Nội - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Khu trưng bày một số sản phẩm chuyển đổi số tỉnh Lai Châu - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang

Tại Diễn đàn, các đại biểu cũng thảo luận về hoàn thiện quy định, tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư; phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và nâng cao năng lực số quốc gia. Các phiên tọa đàm tập trung vào ứng dụng AI, dữ liệu an toàn, mô hình chính quyền địa phương số, chuyển đổi số tại doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, phát triển kỹ năng số và xây dựng xã hội số bao trùm.

Thông qua Diễn đàn, Bộ Khoa học và Công nghệ kỳ vọng tiếp nhận các ý kiến cụ thể từ thực tiễn, góp phần tháo gỡ khó khăn và nâng cao hiệu quả chuyển đổi số quốc gia.

Thu Giang

Nguồn: Báo điện tử Chính phủ