Tham dự Đại hội có 329 đại biểu đại diện cho 1740 hội viên, các nhà nghiên cứu, sưu tầm và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, văn nghệ dân gian trên cả nước.

Đoàn đại biểu Viện Nghiên cứu Văn hóa tham dự Đại hội

Tiếp tục khẳng định vai trò của Hội trong gìn giữ và phát huy văn hóa dân gian

Tại Đại hội, các đại biểu đã tập trung đánh giá kết quả hoạt động của Hội trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, nhìn nhận những thuận lợi, khó khăn và những vấn đề mới đặt ra từ thực tiễn đời sống văn hóa; trên cơ sở đó xác định phương hướng, mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, dù hoạt động trong bối cảnh có nhiều biến động, Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò tập hợp đội ngũ những người sưu tầm, nghiên cứu, phổ biến và truyền dạy văn hóa, văn nghệ dân gian trên phạm vi cả nước. Hoạt động chuyên môn của Hội tiếp tục hướng về các cộng đồng, các vùng văn hóa và các loại hình di sản. Nhiều công trình nghiên cứu, sưu tầm và tư liệu văn hóa dân gian được thực hiện, công bố và giới thiệu tới công chúng. Hoạt động của các chi hội cũng góp phần duy trì mạng lưới nghiên cứu văn hóa dân gian tại nhiều địa phương, đồng thời tăng cường sự kết nối giữa Trung ương Hội với cơ sở và thúc đẩy sự phối hợp, trao đổi giữa các chi hội trong từng khu vực.

Phát biểu tại Đại hội, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ông Trần Thắng nhấn mạnh vị trí của văn hóa dân gian trong việc nuôi dưỡng bản sắc, đời sống tinh thần và sức mạnh nội sinh của dân tộc. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, công tác bảo tồn và phát huy di sản cũng đứng trước yêu cầu phải đổi mới, để những giá trị được hình thành và trao truyền qua nhiều thế hệ không chỉ được lưu giữ mà còn tiếp tục hiện diện và phát huy sức sống trong xã hội đương đại.

Từ yêu cầu đó, để hiện thực hóa các mục tiêu, chỉ tiêu Đại hội đề ra, thay mặt Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ông Trần Thắng đề nghị Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam tập trung thực hiện 5 nhóm giải pháp trọng tâm trong nhiệm kỳ 2026 - 2031. Trước hết, Hội cần tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa dân gian trong xây dựng con người và phát triển đất nước; tăng cường bảo tồn, kế thừa và trao truyền di sản, đặc biệt chú trọng bồi dưỡng thế hệ trẻ. Cùng với đó, Hội cần đổi mới phương thức hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số và gắn văn hóa dân gian với phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và xây dựng nông thôn mới; phát huy các giá trị văn hóa dân gian trong xây dựng đời sống văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời nâng cao vai trò của Hội trong các hoạt động của Mặt trận, quan tâm bảo vệ quyền lợi hội viên và đề xuất cơ chế, chính sách thiết thực nhằm tôn vinh, hỗ trợ đội ngũ nghệ nhân, nhà nghiên cứu đang trực tiếp gìn giữ và trao truyền di sản.

Đoàn đại biểu Viện Nghiên cứu Văn hóa tham dự Đại hội

Gợi mở những vấn đề mới của hoạt động văn nghệ dân gian

Một nội dung đáng chú ý của Đại hội là các tham luận và ý kiến trao đổi của đại biểu, tập trung vào những vấn đề mới trong hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân gian trong giai đoạn hiện nay. TS. Trần Hồng Hoa nhấn mạnh yêu cầu phát huy bản sắc, đẩy mạnh chuyển đổi số và khơi thông nguồn lực văn hóa; PGS.TS. Đặng Mai Anh đề cập việc ứng dụng công nghệ số trong quảng bá sản phẩm thủ công làng nghề, gắn bảo tồn văn hóa dân gian với phát triển công nghiệp văn hóa. Ở phương diện tổ chức và nghiên cứu tại địa phương, TS. La Mai Thi Gia đề xuất phát huy vai trò các Chi hội Văn nghệ dân gian trong trường đại học và mở rộng mạng lưới hoạt động của Hội; ThS. Nguyễn Thanh Thuận gợi mở cách tiếp cận vùng văn hóa trong nghiên cứu văn nghệ dân gian Đồng Tháp sau sáp nhập. Từ thực tiễn cơ sở, đại biểu Vũ Kim Tuyến và Trần Phước Thuận chia sẻ kinh nghiệm về đổi mới tổ chức, phát triển hội viên và huy động nguồn lực xã hội.

Các tham luận cho thấy hoạt động của Hội trong giai đoạn mới cần đồng thời chú trọng đổi mới tổ chức, ứng dụng công nghệ, phát triển đội ngũ và tăng cường gắn kết giữa nghiên cứu văn hóa dân gian với đời sống cộng đồng và yêu cầu phát triển đương đại.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, gắn kết nghiên cứu học thuật với thực tiễn phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch di sản

Bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031, Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam xác định tiếp tục nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, sưu tầm và bảo tồn các giá trị văn hóa dân gian, đồng thời quan tâm nhiều hơn tới việc phát huy những giá trị đó trong đời sống hiện đại.

Một trong những hướng đi được nhấn mạnh là ứng dụng công nghệ và đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc số hóa tư liệu, từng bước xây dựng và kết nối các nguồn dữ liệu về văn hóa dân gian không chỉ giúp bảo quản lâu dài những nguồn tư liệu quý mà còn mở rộng khả năng tiếp cận của công chúng đối với di sản. Các phương thức truyền thông và phổ biến trên môi trường số cũng tạo điều kiện để văn hóa dân gian đến gần hơn với thế hệ trẻ, góp phần hình thành những hình thức tiếp nhận và trao truyền phù hợp với điều kiện xã hội hiện nay.

Cùng với đổi mới phương thức hoạt động, nhiệm kỳ mới cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục xây dựng và phát triển đội ngũ hội viên, đặc biệt là lực lượng kế cận; tăng cường kết nối giữa Hội với các trường đại học, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý, các địa phương, nghệ nhân và cộng đồng. Đây là điều kiện quan trọng để hoạt động nghiên cứu văn hóa dân gian vừa bảo đảm chiều sâu khoa học, vừa có khả năng gắn với những nhu cầu thực tế của xã hội.

Trong bối cảnh văn hóa ngày càng được nhìn nhận như một nguồn lực của phát triển, những kết quả nghiên cứu, sưu tầm và bảo tồn văn hóa dân gian cũng cần được kết nối hiệu quả hơn với giáo dục, du lịch văn hóa, các ngành công nghiệp văn hóa và các hoạt động phát triển kinh tế – xã hội phù hợp với từng địa phương. Qua đó, di sản không chỉ là đối tượng cần được bảo vệ mà còn có thể trở thành nguồn lực góp phần nâng cao đời sống tinh thần, củng cố bản sắc và tạo ra những giá trị mới cho cộng đồng.

GS.TS Lê Hồng Lý tiếp tục được tín nhiệm giữ chức Chủ tịch Hội, PGS.TS Nguyễn Thị Phương Châm được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Hội

Với tinh thần dân chủ, đoàn kết và trách nhiệm, Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam khóa IX gồm 13 thành viên; Ban Thường vụ gồm 5 thành viên. GS.TS Lê Hồng Lý tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031. PGS.TS Nguyễn Thị Phương Châm – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa, Tổng biên tập Tạp chí Nguồn sáng Dân gian được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam.

PGS.TS Nguyễn Thị Phương Châm – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam.

Đại hội cũng thông qua Nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, tạo cơ sở để Ban Chấp hành khóa mới tổ chức triển khai các nhiệm vụ trong thời gian tới.

Thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam lần thứ IX mở ra một chặng đường phát triển mới của Hội. Trên nền tảng những thành quả được xây dựng qua nhiều thế hệ, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đặt ra yêu cầu vừa kế thừa những giá trị và kinh nghiệm đã có, vừa mạnh dạn đổi mới tư duy, phương thức tổ chức và hoạt động chuyên môn. Khi nghiên cứu gắn với thực tiễn, bảo tồn gắn với trao truyền, công nghệ được sử dụng như một phương tiện mở rộng khả năng tiếp cận và các nguồn lực xã hội được khơi thông, văn hóa dân gian sẽ có thêm điều kiện để tiếp tục sáng tạo và lan tỏa, thực sự trở thành nguồn lực nội sinh vững chắc trong công cuộc xây dựng, phát triển đất nước./.