Hội thảo Dân tộc học và Tôn giáo học thường niên năm 2026: Những vấn đề cơ bản, cấp bách về dân tộc và tôn giáo ở nước ta hiện nay
(VASS) - Ngày 18/11/2026, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) tổ chức Hội thảo Dân tộc học và Tôn giáo học thường niên năm 2026 với chủ đề “Những vấn đề cơ bản, cấp bách về dân tộc và tôn giáo ở nước ta hiện nay”. Hội thảo là diễn đàn học thuật quan trọng nhằm nhận diện những biến đổi trong đời sống dân tộc, tôn giáo, luận giải các vấn đề lý luận và thực tiễn mới đặt ra, qua đó cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định, hoàn thiện và thực thi chính sách trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
PGS.TS. Nguyễn Đức
Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm phát biểu chào mừng, khai mạc
Tham dự
và phát biểu chào mừng, khai mạc Hội thảo có PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó
Chủ tịch Viện Hàn lâm. Cùng dự Hội thảo có TS. Đỗ Xuân Lân, Phó Bí thư chuyên
trách Đảng ủy Viện Hàn lâm; PGS.TS. Bế Trung Anh, đại diện Ủy ban Công tác đại
biểu của Quốc hội; TS. Phan Văn Hùng, nguyên Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban
Dân tộc (Bộ Dân tộc và Tôn giáo); TS. Phạm Xuân Hoàng, Phó Giám đốc Học viện
Dân tộc và Tôn giáo; Linh mục Phan Văn Thắng, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Ủy ban
Đoàn kết Công giáo Việt Nam; PGS.TS. Lâm Bá Nam, Chủ tịch Hội Dân tộc học và
Nhân học Việt Nam; PGS.TS. Vương Xuân Tình, Phó Chủ tịch Hội Dân tộc học và
Nhân học Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Dân tộc học, PGS.TS. Nguyễn Hồng
Dương, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo; cùng đại diện các cơ quan
quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, các nhà khoa học và chuyên
gia trong lĩnh vực dân tộc học, nhân học và tôn giáo học.
(Từ trái sang) PGS.TS.
Nguyễn Văn Minh, Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học; PGS.TS. Nguyễn Đức
Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm và PGS.TS. Lâm Bá Nam, Chủ tịch Hội Dân tộc học
và Nhân học Việt Nam đồng chủ trì Hội thảo
Đổi mới
tư duy nghiên cứu, đặt vấn đề dân tộc và tôn giáo trong tổng chiến lược quốc
gia
Phát biểu
khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh nhấn mạnh, dân tộc và tôn giáo là những
vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, gắn bó mật thiết với sự ổn định chính trị,
phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và
bảo đảm quốc phòng, an ninh. Thực tiễn cho thấy, khi các vấn đề dân tộc, tôn
giáo được nhận thức và giải quyết đúng đắn, hài hòa với lợi ích quốc gia, dân tộc
và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân sẽ trở thành nguồn lực quan
trọng thúc đẩy phát triển đất nước.
Theo Phó
Chủ tịch Viện Hàn lâm, trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển
mới, những thay đổi về tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương
hai cấp, chuyển đổi số, đô thị hóa và hội nhập quốc tế đang đặt ra nhiều yêu cầu
mới đối với công tác nghiên cứu và quản lý nhà nước về dân tộc, tôn giáo. Đặc
biệt, cần quan tâm đến khả năng tiếp cận chính sách, dịch vụ công của đồng bào
dân tộc thiểu số; bảo tồn bản sắc văn hóa; những biến đổi trong đời sống tín
ngưỡng, tôn giáo và tác động của không gian mạng đối với cộng đồng.
Trên cơ sở
đó, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh đề nghị các nhà khoa học tập trung làm sâu sắc năm
định hướng nghiên cứu trọng tâm: tiếp tục làm rõ những vấn đề lý luận và thực
tiễn cơ bản về dân tộc, tôn giáo trong bối cảnh mới; nhận diện, phân tích những
khó khăn, điểm nghẽn và thách thức trong quá trình thực hiện chính sách; nghiên
cứu đổi mới quản lý nhà nước về dân tộc, tôn giáo đáp ứng yêu cầu vận hành
chính quyền địa phương hai cấp; đề xuất hoàn thiện thể chế, chính sách và đổi mới
phương thức quản lý, quản trị; đồng thời xây dựng luận cứ khoa học phục vụ hoạch
định, kiểm chứng và đánh giá chính sách dân tộc, tôn giáo gắn với chiến lược
phát triển quốc gia.
PGS.TS. Nguyễn Văn
Minh, Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học phát biểu tại Hội thảo
Đặc biệt,
các nghiên cứu cần đặt chính sách dân tộc, tôn giáo trong mối quan hệ hữu cơ với
chiến lược phát triển quốc gia, phát triển nguồn nhân lực, khoa học công nghệ,
chuyển đổi số, liên kết vùng và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Các kết quả nghiên
cứu phải bám sát thực tiễn, có chiều sâu khoa học, chú trọng khả năng ứng dụng
và tính khả thi của các kiến nghị chính sách.
Định hướng
này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cách tiếp cận, coi các cộng đồng dân tộc, tôn
giáo không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là chủ thể tham gia, đồng
hành và đóng góp vào quá trình phát triển đất nước. Đây cũng là cơ sở để khoa học
xã hội và nhân văn phát huy vai trò trong tổng kết thực tiễn, dự báo xu hướng
và tham mưu những vấn đề chiến lược của đất nước.
Phát
huy nghiên cứu liên ngành, nâng cao chất lượng tham mưu chính sách
Tại Hội
thảo, các nhà khoa học đã trình bày năm tham luận tập trung vào những vấn đề nổi
bật trong lĩnh vực dân tộc và tôn giáo hiện nay.
TS. Trần Hồng Thu, Viện
Dân tộc học và Tôn giáo học trình bày tham luận “Quan hệ giữa người dân tộc
thiểu số và hệ thống chính trị địa phương trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy
và chuyển đổi số: Một số vấn đề đặt ra và khuyến nghị chính sách” tại Hội thảo
Các tham
luận về quản lý, phát triển xã hội vùng dân tộc thiểu số trong bối cảnh vận
hành chính quyền địa phương hai cấp đã phân tích những yêu cầu mới đối với tổ
chức bộ máy, năng lực quản trị cơ sở và khả năng tiếp cận chính sách của người
dân. Những nghiên cứu về đời sống tôn giáo, tín ngưỡng tại khu vực biên giới Việt
Nam - Trung Quốc góp phần làm rõ mối quan hệ giữa thực hành tín ngưỡng, bản sắc
văn hóa và quản lý xã hội tại các địa bàn đặc thù.
Đáng chú
ý, các nghiên cứu về tác động của chuyển đổi số đối với đời sống tôn giáo và những
vấn đề mới trong nhận diện, quản lý các hiện tượng tôn giáo trên không gian mạng
đã chỉ ra cả cơ hội và thách thức từ sự phát triển của công nghệ. Qua đó, nhấn
mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản lý, bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp của người dân, đồng thời chủ động phòng ngừa việc lợi dụng vấn đề
dân tộc, tôn giáo để vi phạm pháp luật, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân
tộc.
Các ý kiến
trao đổi tại Hội thảo cho thấy, những vấn đề dân tộc và tôn giáo hiện nay ngày
càng có mối liên hệ chặt chẽ với quản trị quốc gia, phát triển bền vững và chuyển
đổi số. Do đó, cần tăng cường cách tiếp cận liên ngành, kết hợp nghiên cứu lý
luận với tổng kết thực tiễn, phân tích và dự báo chính sách.
TS. Lê Thị Liên, Trường
Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) trình bày tham luận
Hoạt động của các “Hiện tượng tôn giáo mới” trên không gian mạng, vấn đề đặt ra
trong công tác quản lý ở Việt Nam hiện nay tại Hội thảo
Hội thảo
năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt khi là hội thảo thường niên đầu tiên được tổ chức
sau khi Viện Dân tộc học và Viện Nghiên cứu Tôn giáo hợp nhất thành Viện Dân tộc
học và Tôn giáo học. Đây không chỉ là dấu mốc về tổ chức mà còn mở ra cơ hội kết
nối, phát huy thế mạnh học thuật của hai lĩnh vực nghiên cứu, thúc đẩy các hướng
tiếp cận toàn diện và chuyên sâu hơn.
Đại biểu tham dự chụp ảnh
lưu niệm tại Hội thảo
Quang cảnh Hội thảo
Thông qua
các kết quả nghiên cứu và trao đổi học thuật, Hội thảo góp phần bổ sung cơ sở
lý luận và thực tiễn, nhận diện những vấn đề mới nảy sinh, đề xuất các kiến nghị
có giá trị tham khảo đối với công tác hoạch định và thực thi chính sách. Qua
đó, tiếp tục khẳng định vai trò của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nói
chung, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học nói riêng trong nghiên cứu những vấn đề
chiến lược của đất nước, tư vấn chính sách và đóng góp thiết thực vào sự nghiệp
xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới./.
Thực
hiện: Vĩnh Hà – Thùy Dương
Nguồn:
Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam