Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo chủ trì Hội nghị

Cùng chủ trì hội nghị có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo.

Các đồng chí Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) tham dự Hội nghị tại điểm cầu trung tâm phòng họp Diên Hồng có đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm; đồng chí PGS.TS Tạ Minh Tuấn, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu Trung tâm-Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội tới 3.662 điểm cầu tại các ban, bộ, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị với tổng số trên 568.380 đại biểu tham dự.

Tại điểm cầu Viện Hàn lâm có đồng chí TS. Đặng Xuân Thanh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm, TS. Đỗ Xuân Lân, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy cùng các đồng chí trong Ban Chấp hành Đảng bộ; Lãnh đạo các cơ quan tham mưu, giúp việc Đảng ủy Viện Hàn lâm cùng lãnh đạo các đơn vị thuộc, trực thuộc Viện Hàn lâm tham dự.

Đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm tham dự Hội nghị tại Hội trường Diên Hồng.

Nhiều kết quả tích cực sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW

Tại Hội nghị, các đại biểu được lắng nghe đồng chí Nguyễn Hải Ninh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng trình bày tóm tắt Báo cáo sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và phát biểu tham luận của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương.

Đồng chí Nguyễn Hải Ninh, Uỷ viên Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng trình bày báo cáo tại hội nghị.

Báo cáo tóm tắt sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW nhấn mạnh đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 57 được thực hiện khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ.

Khái quát những kết quả nổi bật sau 1 năm 6 tháng triển khai, đồng chí Nguyễn Hải Ninh cho biết, đối với công tác hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, các cơ quan đã xây dựng, trình ban hành hơn 400 văn bản về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tư duy quản lý khoa học, công nghệ chuyển từ chú trọng đầu vào sang tự chủ, quản lý theo mục tiêu, kết quả đầu ra. Một số chủ trương được thể chế hóa: chuyển đổi số, dữ liệu; thử nghiệm có kiểm soát; khoán chi, chấp nhận rủi ro; sở hữu trí tuệ; thương mại hóa kết quả nghiên cứu; thu hút nhân tài.

Cùng với đó, chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị từng bước đi vào nề nếp, đạt được một số kết quả quan trọng. Cổng Dịch vụ công quốc gia đã tích hợp, cung cấp dịch vụ công trực tuyến 3.745 thủ tục. Các tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, số hóa hồ sơ và tái sử dụng dữ liệu cấp địa phương đạt 93,5%, 88,5% và 96%; trong khi bộ, ngành đạt 34,2%, 19,2% và 5,3%. Một số địa phương đạt kết quả nổi bật như TP. Đồng Nai đạt 99% hồ sơ trực tuyến, thu đảng phí trực tuyến 95% (đứng đầu cả nước); TP. Đà Nẵng xếp vị trí 8/34 địa phương. Năm 2025, chuyển đổi số ước tiết kiệm khoảng 4.800 tỷ đồng ở địa phương và 840 tỷ đồng ở Trung ương.

Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 đạt 14%. Thương mại điện tử đạt khoảng 31 tỷ USD, dự kiến vượt 60 tỷ USD năm 2030; tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán đạt khoảng 89%.

Cùng với việc thúc đẩy chuyển đổi số, các nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được tập trung triển khai.

Trong phát triển công nghệ chiến lược, Thủ tướng đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược mới xác định các nhóm công nghệ chiến lược, nhóm sản phẩm và các bài toán lớn cần tập trung thực hiện. Một số doanh nghiệp trong nước bước đầu nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ chiến lược về 5G, truy xuất nguồn gốc, UAV, robot, y sinh học…

Về hạ tầng nghiên cứu, sở hữu trí tuệ và Cổng Sáng kiến, Sàn giao dịch  khoa học công nghệ, cả nước có 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và 184 phòng thí nghiệm đại học với mức đầu tư hơn 10 tỷ đồng/phòng. Mục tiêu hình thành tối thiểu 09 hạ tầng dùng chung và 03 không gian thử nghiệm. Hoạt động đăng ký, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ và kết nối giao dịch công nghệ có chuyển biến tích cực.

Về khu công nghệ cao, đô thị thông minh, cả nước đã thành lập 06 khu công nghệ cao; riêng khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025 đạt giá trị sản xuất đại 23 tỷ USD, tăng 14,6%.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế dữ liệu, hành lang pháp lý quan trọng đã được hình thành với Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo. Việc phát triển, ứng dụng AI đã được mở rộng bước đầu trong một số hoạt động quản lý, điều hành, cung cấp dịch vụ và sản xuất, kinh doanh. Bộ Công an đang xây dựng Đề án phát triển kinh tế dữ liệu, công nghiệp dữ liệu; cơ chế đặc thù cho hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu và quy định về Sàn dữ liệu. Một số mô hình khai thác dữ liệu đã được triển khai trong y tế, giao thông, ngân hàng, thuế và an sinh xã hội, chủ yếu dựa trên dữ liệu dân cư, căn cước và định danh điện tử, bước đầu hỗ trợ xác thực, giảm thủ tục và mở rộng dịch vụ số...

Đồng chí Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh, sau 1,5 năm, những nền tảng quan trọng đã được tạo lập, nhưng thành công cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các chủ trương thành kết quả thực chất. Thách thức lớn nhất không còn là điểm nghẽn về thể chế, mà là: nâng cao năng lực thực thi; tháo gỡ các “điểm nghẽn” về tư duy, hành động và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu; là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; huy động hiệu quả nguồn lực xã hội; biến đổi mới sáng tạo thành năng suất và sức cạnh tranh quốc gia.

Theo chương trình, đại diện các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương; các tỉnh, thành phố; lãnh đạo các viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ sẽ trình bày tham luận, tập trung đánh giá kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; chia sẻ mô hình, cách làm hiệu quả; phân tích những hạn chế, điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp tháo gỡ, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết.

Các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: PV

Tạo chuyển biến thực chất, đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển

Phát biểu kết luận tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiệt liệt ghi nhận và biểu dương những nỗ lực, cố gắng và kết quả đạt được của các bộ, ngành, địa phương, các viện nghiên cứu, trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, các nhà khoa học và đông đảo nhân dân trong việc thực hiện Nghị quyết số 57 trong thời gian 18 tháng vừa qua.

Về nhiệm vụ trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu quán triệt và triển khai nghiêm túc với tinh thần trách nhiệm cao nhất 4 yêu cầu:

Thứ nhất, phải tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 57 gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Nếu Nghị quyết Đại hội XIV là bản thiết kế chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước, thì Nghị quyết số 57 là một trong những động cơ quan trọng để hiện thực hóa bản thiết kế này.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải nhận thức sâu sắc khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng mới. Đây không chỉ là sự lựa chọn mà là con đường bắt buộc phải thực hiện để hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm của đất nước. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ trên thế giới diễn ra gay gắt, việc thực hiện Nghị quyết số 57 càng trở nên quan trọng và cấp bách hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là bài toán khắc phục nguy cơ tụt hậu mà còn là bài toán tự chủ chiến lược và an ninh quốc gia.

Mỗi cấp ủy, tổ chức Đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu phải coi thực hiện Nghị quyết số 57 là nhiệm vụ chính trị quan trọng và thường xuyên, không được coi đây chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn. Trung ương đã quyết liệt, địa phương cũng phải quyết liệt. Tỉnh quyết liệt thì xã cũng phải chuyển động. Các cơ quan trong hệ thống chính trị phải gương mẫu đi đầu để doanh nghiệp và người dân cùng tham gia thực hiện.

Thứ hai, phải chuyển mạnh sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị cần chuyển mạnh tư duy từ hoàn thành đầu việc sang tư duy tạo ra sản phẩm đầu ra. Từ nay, các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57 chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế có hiệu quả, đo đếm được.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý đặc biệt quan tâm đến bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và chủ quyền quốc gia. Không đánh đổi an ninh lấy phát triển, nhưng cũng không vì lo ngại về rủi ro mà làm chậm quá trình đổi mới sáng tạo.

Thứ ba, phải tạo ra sự chuyển biến đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, từ các cơ quan trong hệ thống chính trị đến toàn xã hội. Đối với các bộ, ngành Trung ương, ngoài trách nhiệm quản lý nhà nước phải thực sự đóng vai trò kiến tạo phát triển ngành, lĩnh vực phụ trách. Phải chủ động rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách; ban hành kịp thời các quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình, kiến trúc tổng thể; tháo gỡ những rào cản, điểm nghẽn, những khó khăn vướng mắc. Việc trong thẩm quyền phải giải quyết ngay, việc vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất, không để ách tắc kéo dài. Đối với các bài toán lớn của quốc gia, các công nghệ chiến lược, các cơ sở dữ liệu quốc gia là những nhiệm vụ liên ngành, liên vùng, cơ quan được giao chủ trì phải trực tiếp chỉ đạo tổ chức thực hiện đến cùng và có kết quả, có hiệu quả.

Đối với các địa phương, phải chuyển mạnh từ tư duy thụ động chờ hướng dẫn sang tư duy chủ động tổ chức thực hiện, sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật và phân cấp, phân quyền của Trung ương. Mỗi địa phương cần xuất phát từ điều kiện thực tiễn, lợi thế so sánh và nhu cầu phát triển của địa phương mình để lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị cần tăng cường đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực chất lượng cao và tham gia vào các chương trình công nghệ chiến lược quốc gia. Doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi đặt hàng, tiếp nhận ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế.

Toàn cảnh Hội nghị tại điểm cầu Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Đối với các viện nghiên cứu, các trường đại học và đội ngũ các nhà khoa học, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tạo ra tri thức mới, công nghệ mới, nguồn nhân lực chất lượng cao. Các viện nghiên cứu, trường đại học tập trung mạnh hơn vào các bài toán thực tiễn của đất nước, của ngành, của địa phương và của doanh nghiệp. Lấy hiệu quả ứng dụng chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu làm một trong những thước đo quan trọng của các hoạt động nghiên cứu.

Cần khắc phục tình trạng nghiên cứu xa rời thực tiễn, kết quả nghiên cứu nằm trong ngăn kéo hoặc là không tìm ra được địa chỉ để ứng dụng. Đồng thời phải có chính sách mạnh mẽ hơn nữa trong thu hút nhân tài, chuyên gia quốc tế, trí thức người Việt, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, kết nối mạng lưới tri thức Việt Nam toàn cầu. Hợp tác quốc tế trọng tâm không phải chỉ là thu hút vốn mà phải chuyển sang thu hút tri thức, công nghệ và chuyên gia để góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển trong nước.

Thứ tư, phải đổi mới mạnh mẽ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu người đứng đầu các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện Nghị quyết số 57. Kết quả thực hiện Nghị quyết số 57 là tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ. Theo đó, phải biểu dương nhân rộng đơn vị làm tốt, cần kiểm điểm, nhắc nhở và xử lý đơn vị còn hình thức, chậm trễ, né tránh trách nhiệm. Cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các Cấp ủy, tổ chức Đảng ở Trung ương và các địa phương cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng chuẩn bị nguồn cán bộ đáp ứng yêu cầu này. Bộ Chính trị cũng đã ban hành quy định về đánh giá cán bộ hằng quý, ai không đáp ứng yêu cầu công việc thì phải kịp thời thay thế, điều chuyển. Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Ủy ban Kiểm tra các cấp cần tăng cường giám sát thực hiện Nghị quyết số 57, bảo đảm chủ trương của Đảng phải được thực hiện nghiêm túc và có hiệu quả.

Kết luận Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cạnh tranh công nghệ trên thế giới đang diễn ra rất nhanh, nếu không bắt kịp sẽ bị bỏ lại phía sau. Vì vậy, việc thực hiện Nghị quyết số 57 phải quyết tâm, mạnh mẽ hơn, đồng thời bảo đảm thực chất và hiệu quả. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo, các cấp ủy, tổ chức Đảng, bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát nhiệm vụ, xác định rõ điểm nghẽn, trách nhiệm, sản phẩm và thời hạn hoàn thành; sớm cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch với lộ trình rõ ràng, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển đất nước, góp phần xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và thịnh vượng./.

Nguyễn Thu Trang

Nguồn: Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam